Ciemność grudniowej nocy gęstniała za oknami, a w starym, zniszczonym domu panowała napięta cisza. Za drzwiami kuchni, na podłodze pokrytej plamami dawno nieczyszczonego linoleum, tłoczyła się gromadka dzieci — troje maluchów, skulonych jak pisklęta w gnieździe.
Ich oczy, pełne nadziei i głodu, wpatrywały się w szczelinę w drzwiach. Milcząc, obserwowały, jak w garnkach powoli gotuje się skromna sałatka jarzynowa, jak matka, Lesia, beznamiętnie przekłada ją łyżką, jakby próbowała wycisnąć z niej coś więcej, niż miała do zaoferowania.
W powietrzu unosił się zapach oleju i wczorajszej cebuli, ale dzieci nie odczuwały apetytu — męczył je chłód, głód i oczekiwanie. Kiedy mama powie: „Do stołu!”? Kiedy wreszcie zacznie się święto?
– Hej, co się tu zebraliście jak szczury? – rozległ się ostry, szorstki głos. Wysoki, zgarbiony mężczyzna w znoszonej bluzie i z wyczuwalnym odorem alkoholu otworzył drzwi i spojrzał surowo na dzieci. – Marsz do pokoju! Nie widzicie, że dorośli są zajęci?
Wszedł do kuchni, opierając się ciężko o framugę, i zajrzał do garnków. Jego spojrzenie posmutniało.
– I to ma być radość? – warknął, z niechęcią dotykając palcem sałatki. – Jarzynowa, ziemniaki, kiszona kapusta… Przecież to nie święta, tylko stypa.
Lesia, chuda, z matowym wzrokiem i rozczochranymi włosami, westchnęła krótko:
– Nie tylko sałatkę zrobiłam…
Rozejrzała się, upewniła, że dzieci nie patrzą, i jak przemytniczka wyciągnęła z głębi podniszczonej torby grubą, różową kiełbasę.
– Proszę… Kupiłam. Ale nie starczy dla wszystkich. Poza tym dzieciom i tak to szkodzi – tłuste, słone… A i „białą” też mam. Na poprawę humoru, rozumiesz?
Igor uśmiechnął się krzywo, jego oczy zabłysły.
– No proszę, Lesia! Dobra robota! A ja mam dla nich prezenty — i z teatralnym gestem wyciągnął z kieszeni kilka mandarynek i paczkę landrynek. – Udało się „złapać” w sklepie — nikt nie zauważył!
Ich śmiech był sztuczny, jak stara, skrzypiąca guma. Bo za tą sceną kryła się gorzka prawda: byli biedakami. Igor nie pracował — od miesięcy żył z zasiłku, który z trudem przyznawał urząd pracy. Lesia dostawała świadczenia na dzieci, ale te pieniądze znikały jak śnieg na słońcu, zamieniając się w butelki, zakąski i tani tytoń. Ich życie było szare, monotonne, pozbawione sensu.
Poznali się niedawno — dwoje zagubionych ludzi, dwoje wypalonych serc. Igor odszedł od żony, która nie wytrzymała jego picia i ciągłych awantur. A Lesia? Ona też lubiła się „zrelaksować” — wódka była jej ucieczką od rzeczywistości, od krzyków dzieci, od samotności.
Podobne przyciąga podobne. Ale dzieci — te trzy małe dusze — były dla nich ciężarem. Pragnęli romantyzmu, namiętności, zabawy, święta we dwoje. A zamiast tego: płacz, brudne skarpetki, niekończące się „mamo, daj”, „mamo, chcę”, „mamo, zimno”.
– Może… wyślemy ich gdzieś? Na Nowy Rok? – zaproponował nagle Igor, mrużąc oczy. – Choćby na parę godzin…
Lesia zamyśliła się.
– Dokąd? Do kogo? Nie mam rodziny, ani znajomych… Nikt nie przypilnuje.
Nagle uderzyła się dłonią w czoło:
– Mam! Do szopy! Niech się przewietrzą! Przynajmniej będzie cisza…
Igor kiwnął z aprobatą głową.
Po chwili stał już w drzwiach pokoju, gdzie dzieci siedziały na starym kanapie i bawiły się sznurkiem i pustymi pudełkami.
– Hej, kto chce zostać strażnikiem Świętego Mikołaja? – powiedział głośno z teatralną nutą. – Już jest w drodze! Ale przyjdzie tylko do tych, którzy będą go pilnować na dworze!
Dzieci zamarły.
– A… a można z mamą? – zapytał cicho sześcioletni Wania, trzymając za rękę młodsze rodzeństwo.
– Nie! – warknął Igor. – Tylko prawdziwi strażnicy! A jak nie pójdziecie — Mikołaj w ogóle nie przyjdzie!
Płacz. Łkanie.
– Zimno… mamo, nie chcę…
– Powiedziałem — idziecie! – ryknął, chwytając każde dziecko za rękę i dosłownie wypychając je na dwór.
Na zewnątrz — lodowaty wiatr, śnieg, zamieć. Dzieci, w cienkich sweterkach i podartych kurtkach, trzęsły się jak liście osiki. Igor zaprowadził je do szopy — starej, skrzypiącej, z dziurawym dachem i pleśnią na ścianach.
– Siedźcie tu! – rozkazał. – Będziecie grzeczni — przyniosę prezenty!
Rzucił im paczkę tanich herbatników — nie jako poczęstunek, ale jak karmę dla psów — i zatrzasnął drzwi. Zasuwka szczęknęła.
W środku było ciemno, wilgotno, przenikliwie zimno. Dzieci tuliły się do siebie, próbując się ogrzać. Na początku wierzyły. Wierzył Wania, wierzyła pięcioletnia Alonka, wierzył trzyletni Sasza. Szeptali: „Mikołaj przyjdzie… nie zapomni o nas… uratuje nas…”
Ale czas płynął. Zimno zaciskało ciała. Palce siniały.
– Mamo! – krzyczał Wania, bijąc pięściami w drzwi. – Mamo, marzniemy!
– Maaaaamo! – rozległ się dziecięcy płacz.
A w domu… w domu było ciepło.
W kuchni Lesia i Igor siedzieli przy stole, przed nimi – butelka, talerz z kiełbasą, mandarynki. Śmiali się, żartowali, pili, zapominając o wszystkim. Dzieci? Kim one teraz były? Tylko hałasem w tle, przeszkodą w ich noworocznej zabawie.
– Zaraz północ! – ogłosił Igor, wznosząc kieliszek. – Za nas! Za wolność!
W tym momencie ktoś zapukał do drzwi.
– Kto to? – zmarszczył brwi Igor.
– Nie wiem… – szepnęła Lesia, szybko narzucając szlafrok.
Otworzyli drzwi — i zamarli…
Na progu stał Święty Mikołaj.
Prawdziwy. W czerwonym futrze, z brodą, z workiem na plecach.
— My was nie zamawialiśmy! — wyrzuciła Lesia.
— I nie mamy za co zapłacić — dodał Igor, rozglądając się, jakby szukał, co by tu oddać.
— Wszystko zostało opłacone — spokojnie odpowiedział Święty Mikołaj. — Przyszedłem z prezentami. Gdzie są wasze dzieci?
Lesia natychmiast rozpromieniała się.
— O! Prezenty? Mamy trójkę! Proszę, przynieś wszystko tutaj!
— Nie — surowo powiedział Mikołaj. — Prezenty wręczane są tylko dzieciom. Osobiście.
Lesia zbiła się z tropu.
— A… one… teraz… są w pokoju…
Poszła do pokoju dziecięcego, zajrzała — pusto. Przez głowę przemknęła jej myśl.
— Igor! — zawołała szeptem. — Gdzie je schowałeś?
— Ups… — nagle zrobił się blady. — Ja… zapomniałem…
Wybiegł na dwór, dobiegł do szopy, otworzył drzwi. Pusto. Tylko herbatniki, rozmoczone od wilgoci, i ślady dziecięcych łez na podłodze.
— Ich nie ma! — wyszeptał, wracając, drżąc.
Lesia wybiegła sama. Obiegła szopę, zajrzała w każdą szczelinę. Nikogo.
— Gdzie one są?! — krzyczała.
Igor też pobiegł, zdezorientowany.
— Zamknąłem je tutaj… gdzie one się podziały?!
Nagle — drzwi szopy zatrzasnęły się z hukiem. Zasuwka zatrzasnęła się.
— Hej! To jakiś żart?! — wrzasnęła Lesia, waląc w drzwi.
— Posiedźcie tutaj — odezwał się znajomy głos — póki ja powitam Nowy Rok.
— Zwariowałeś?! Zamarzniemy!
— A czy wam żal było własnych dzieci, zostawiając je umrzeć z zimna w szopie? — zapytał Święty Mikołaj. I w tej chwili zdjął brodę.
Przed nimi stał Stas. Były mąż Lesi. Ojciec ich dzieci.
— Wy… — wyszeptała Lesia.
— Przyszedłem złożyć życzenia swoim dzieciom — powiedział cicho, lecz z lodowatą wściekłością. — A usłyszałem ich wołania o pomoc. Otworzyłem szopę. Wziąłem je. Zawiozłem do szpitala. Mają odmrożenia. Mieli szczęście, że na czas.
Odszedł, nie oglądając się za siebie.
Kilka godzin później młodzi chłopcy spacerujący z latarkami usłyszeli stukanie. Otworzyli szopę. W środku trzęśli się dwaj — Lesia i Igor, w szlafrokach, z twarzami wykrzywionymi strachem.
Następnego dnia Lesia pobiegła na policję — złożyć zawiadomienie o zaginięciu dzieci.
Ale tam czekała ją niespodzianka.
Zawiadomienie już zostało złożone — przeciwko niej.
Przez Stasa.
Przez opiekę społeczną wywalczył odebranie Lesi praw rodzicielskich.
— Ile można? — powiedział. — Głód, zimno, obojętność…
A on wziął dzieci do siebie. Do swojej matki — kobiety o dobrym sercu, ciepłych dłoniach i domu, gdzie zawsze pachniało ciastem i rozbrzmiewał śmiech.
Później Stas poznał kobietę. Dobrego, silnego człowieka. Pokochali jego dzieci jak własne. A po kilku latach urodziły im się dwie siostry — małe, szczęśliwe, kochane.
A Lesia?
Teraz musiała pracować. Dostawać pensję. Kupować jedzenie. Mniej pić.
Bo świadczenia na dzieci — już nie były jej.
I każdego Nowego Roku przypomina sobie tamtą noc. Zimno. Szopa. Krzyki.
I twarz Świętego Mikołaja, który okazał się jej przeszłością.
I sprawiedliwość.
