— Kostia powiedział, że wybieracie się gdzieś polecieć? A co z działką? Przecież planowałam, że pomożecie mi zebrać truskawki!
— Rozumiem pani oczekiwania, ale w tym roku będzie pani musiała zrobić to sama albo poprosić o pomoc córkę Saszy.
— Sasza nie może. Pracuje jako wizażystka. Wyobrażasz sobie, jakie będzie miała paznokcie po zbieraniu owoców?
Julia bardzo kochała swojego męża Kostę, ale i teściowa bardzo kochała Kostę — do tego stopnia, że uważała się za uprawnioną do udziału we wszystkich zmianach w życiu syna. Zdania synowej nie traktowała poważnie: cokolwiek Julia powiedziała, obracało się to w żart lub było kwitowane złośliwymi komentarzami.
Przed poznaniem Julii Kosta w ogóle nie wiedział, co to jest kulturalny wypoczynek — teatry, kino, opera czy koncerty. Wszystko to było obce i jemu, i jego rodzicom. W mieszkaniu teściów zawsze panowała senna atmosfera: mieszkali na trzecim piętrze w zagłębieniu, okna były szczelnie zasłonięte ciężkimi zasłonami, a całe wnętrze utrzymane w ciemnych barwach. Wystarczyło wejść do środka, by natychmiast chciało się spać.
Julia za to lubiła dużo światła i przestrzeni. Dlatego, kiedy po ślubie stanęła kwestia wyboru mieszkania, Anna Grigoriewna oczywiście próbowała wtrącić swoje zdanie. Dla niej idealny wariant to drugie piętro, okna na północ, grube zasłony, żeby słońce nie świeciło.
Ale Julia od razu jasno powiedziała teściowej: oni z Kostą oboje wkładają pieniądze i nie zamierzają brać pod uwagę cudzych gustów. Ostatecznie wybrali przestronne, słoneczne mieszkanie z dużym balkonem — dokładnie takie, o jakim marzyła Julia. Naturalnie teściowa była tym wyborem niezadowolona.
I oto po dwóch latach pojawiła się możliwość wyjazdu na wakacje. Julia wybrała ciepłe wybrzeże, przytulny hotel nad morzem i już zaczęła kompletować letnie stroje, gdy przy kolacji Kosta nagle powiedział:
— Trzeba by mamie powiedzieć.
— Powiedzieć — czy zapytać? — dopytała Julia, odkładając widelec.
Kosta się zmieszał:
— No… zapytać chyba.
Julia powoli uniosła wzrok.
— Naprawdę uważasz, że powinnam prosić twoją mamę o pozwolenie, żeby pojechać na urlop?
Kosta podrapał się po karku, wyraźnie zaskoczony taką reakcją.
— Po prostu… obrazi się, jeśli nie powiemy jej wcześniej.
— Kosta, jesteśmy dorosłymi ludźmi. Sami zarabiamy. To nasz urlop, nasze pieniądze i nasza decyzja. Nie mam nic przeciwko, żeby opowiedzieć, ale na pewno nie będę nikogo prosić o zgodę jak uczennica u wychowawczyni.
On prychnął, ale nic nie odpowiedział. A wieczorem zadzwoniła Anna Grigoriewna:
— Kostia powiedział, że wybieracie się gdzieś polecieć? A co z działką? Przecież planowałam, że pomożecie mi zebrać truskawki!
Julia głęboko odetchnęła, wzięła telefon i spokojnie odpowiedziała:
— Rozumiem pani oczekiwania, ale w tym roku będzie pani musiała zrobić to sama albo poprosić o pomoc córkę Saszy.
— Sasza nie może. Pracuje jako wizażystka. Wyobrażasz sobie, jakie będzie miała paznokcie po zbieraniu owoców?
Julia się uśmiechnęła.
— A ja niby mam dokumenty pisać takimi rękami?
— Kto tam widzi twoje ręce w księgowości? Przypominają sobie o tobie dwa razy w miesiącu, gdy wypłata i zaliczka. Nie wyolbrzymiaj swojej roli.
— To i pani nie wyolbrzymiaj swojej. Pojedziemy na urlop wtedy, kiedy zaplanowaliśmy. A truskawkami proszę się zająć sama, skoro nie potrafi pani normalnie rozmawiać.
Julia odłożyła słuchawkę, a Kosta zerknął na żonę kątem oka. Był wyraźnie niezadowolony z tonu żony, ale nic nie powiedział. Doskonale znał charakter swojej matki.
Teściowa, oczywiście, nie uspokoiła się na tym. Już następnego dnia wyciągnęła od syna wszystkie szczegóły: dokąd lecą, na ile dni, w jakim hotelu będą mieszkać, a nawet godzinę wylotu.
I oto, kiedy Julia i Kosta siedzieli już na lotnisku czekając na boarding, zadzwonił telefon. Na ekranie pojawiło się imię Anny Grigoriewny. Kosta westchnął i odebrał.
— Kostieńka… — głos matki był żałosny, wręcz lekko drżący. — Coś mi niedobrze… Serce kłuje… nogi jak z waty… kręci mi się w głowie… — robiła pauzy, wyraźnie wymyślając nowe objawy na bieżąco. — Może mam udar? Albo zawał?..
Kosta słuchał i blednął z każdym jej słowem. Julia zauważyła jego wyraz twarzy, podeszła i przysłuchała się rozmowie. To, co usłyszała, przypominało dramatyczne czytanie z podziałem na role.
— Daj tu — Julia bez ostrzeżenia wzięła od męża telefon. — Anna Grigoriewna, jesteśmy na lotnisku i wyjazdu nie odwołamy.
— No, no, leć sobie, gdzie chcesz — od razu zmieniła ton teściowa. — Ale mój syn nigdzie nie poleci. To niebezpieczne. Kostik zostanie ze mną.
Kosta mrugnął, jakby dopiero teraz zrozumiał, czego od niego oczekują. Julia tymczasem rozłączyła się i odwróciła do męża:
— No? Le cis czy teraz pakujesz rzeczy i jedziesz do mamy-manipulatorki?
Zacisnął usta, odwrócił wzrok, ale po chwili odpowiedział:
— Lecę… Lecę! Myślisz, że mnie to nie zmęczyło?
— Myślę, że zmęczyło. Ale mógłbyś chociaż czasem odpowiedzieć swojej mamie, żeby się tak nie rozzuchwalała?
— Uważaj na słowa — poprawił ją Kostia.
— Okej. I twoja mama też niech uważa na słowa. Bo jesteśmy w małżeństwie dopiero dwa lata, a ja już się nasłuchałam o sobie wszystkiego.
Całą drogę do wejścia na pokład Kostia wyglądał tak, jakby prowadzono go na egzamin bez przygotowania. Już w samolocie, zapinając pas, powiedział:
— A jednak jestem okropnym synem.
— Jesteś normalnym synem — pokręciła głową Julia. — Anna Grigoriewna ma męża, ma córkę. Nie jest sama. I uwierz, gdyby naprawdę działo się coś poważnego, dowiedzielibyśmy się o tym od pogotowia, a nie z jej teatralnych występów.
Po przylocie Kostia, ledwo walizki wyjechały na taśmę, zadzwonił do matki. Ta, tomnym głosem, oznajmiła:
— No… jeszcze żyję, ale ledwo… Dziękuję, że przynajmniej pamiętałeś o matce.
Julia, przewracając oczami, gestem pokazała mężowi: „Zadzwoń po karetkę, niech przyjadą i zrobią jej zastrzyk”.
Kostia przekazał. Po drugiej stronie natychmiast rozległo się rześko:
— Oj, nie, nie, już mi dużo lepiej. Pewnie to pogoda. Nie trzeba nikogo wzywać.
Julia tylko się uśmiechnęła: przedstawienie skończone, kurtyna opadła, widzowie rozchodzą się do domów. Od pierwszego dnia postanowiła: żadnej zbędnej bieganiny, żadnych obowiązkowych wycieczek, żadnych „musimy”.
Jej plan był prosty i wspaniały — odpoczynek jak u foki. Leżeć na leżaku, wdychać słone morskie powietrze, wygrzewać się w słońcu, chłonąć ciepło aż po kości, od czasu do czasu leniwie dopłynąć do boi i z powrotem. Popijać to wszystko kolorowymi koktajlami i zajadać się tropikalnymi owocami bez ograniczeń. Mango, marakuja, papaja — wszystko, co w domu kosztowało majątek, tu było pod dostatkiem i tak pyszne, że palce lizać!
Kostia też lubił owoce, ale, tak jak w przypadku samego odpoczynku, wstydził się przyznać, że sprawia mu to ogromną radość. Zwłaszcza — przyznać to swojej matce. Pewnego razu nawet zdenerwowany powiedział Julii, że jeśli mama zapyta, co zwiedziliśmy, a my odpowiemy — nic, tylko jedliśmy i spaliśmy.
— To tak właśnie powiemy! — prychnęła Julia. — I co w tym złego? Przestań się dręczyć poczuciem winy. Zarobiłeś na ten urlop i teraz możesz odpoczywać, jak ci się podoba…
Jednak Kostia, nawet leżąc na plaży, potrafił trzymać telefon w zasięgu ręki. Każde powiadomienie sprawiało, że podskakiwał, jakby mama mogła w każdej chwili zjawić się na miejscu z kontrolą.
Julia w końcu nie wytrzymała:
— Zróbmy tak. Odkładasz teraz telefon do pokoju i bierzesz go dopiero wieczorem. Dobrze? Bo to nie jest odpoczynek.
— A jeśli mama zadzwoni? — zapytał Kostia, jak uczeń, któremu zabrano konsolę do gier.
— Mama poczeka. Doskonale wie, że jesteś na urlopie. Ma męża, ma córkę, ma telewizor, w końcu. Znajdzie sobie zajęcie.
Julia naprawdę cieszyła się wypoczynkiem. Fotografowała zachody słońca, kolorowe koktajle, perfekcyjnie ułożone owoce w hotelu, barwne parasole na plaży. Selfie w stroju kąpielowym nie publikowała, choć sylwetka jej na to pozwalała — wolała, by na zdjęciach było morze, słońce i piękno natury.
I choć Anna Grigoriewna nie była obserwatorką strony synowej, to jednak z dużym zainteresowaniem oglądała zdjęcia Julii. Miała nawet specjalne fałszywe konto, o którym wszyscy dawno się domyślili. I za każdym razem, gdy Anna Grigoriewna widziała kolejną miskę mango czy zdjęcie z leżaka, dzwoniła do syna i oburzała się:
— No proszę, jak ta… rozrzutnica trwoni twoje pieniądze! Ty pracujesz, a ona popija koktajle! W domu to udawała niewinną owieczkę.
Kostia kręcił się, mamrotał do słuchawki i zerkał ukradkiem na żonę, a ta tylko się uśmiechała i nalewała sobie kolejny kieliszek soku ananasowego.
Kiedy Julia i Kostia wrócili do domu, Kostia nerwowo przekroczył próg, jakby oczekiwał, że zza rogu wyskoczy jego matka z wyrzutami. Telefon, który wreszcie wyjął z torby, milczał — Anna Grigoriewna najwyraźniej postanowiła dać synowi czas na „uświadomienie sobie winy”.
Julia patrzyła, jak mąż niepewnie przegląda powiadomienia, i nie wytrzymała:
— Zróbmy tak. Albo żyjemy jak dorośli ludzie, albo się rozwodzimy, a ty dalej mieszkasz z mamusią. Bo nie mam już siły na to wszystko patrzeć. Ona cię wytresowała jak swojego pieska. Jesteś przecież facetem w pełni sił. A co ty robisz?
Kostia zastygł. Mocniej ścisnął telefon i uniósł wzrok na żonę — w jego oczach mieszały się emocje: żal, złość, zagubienie, ale przede wszystkim — zrozumienie.
Powoli, jakby zrzucał kajdany, odłożył telefon na szafkę nocną.
— Dobrze.
Jedna krótka odpowiedź — i odwrócił się, kierując się do łazienki. Drzwi się zamknęły, po chwili rozległ się szum wody.
Julia została w pokoju, nie wiedząc, co myśleć. Była przygotowana na kłótnię, na tłumaczenia, na standardowe: „nie rozumiesz, to przecież mama”. Ale milczenie Kostii było wyjątkowe w tych okolicznościach.
Kiedy wyszedł spod prysznica, Julia aż oniemiała. Tylko ręcznik na biodrach, krople wody na piersi i pewne spojrzenie.
— Oho — szepnęła Julia, unosząc brwi. — A gdzie twoje ukochane mamusine szorty? Przecież bez nich po domu nie chodzisz.
Kostia uśmiechnął się.
— Wyrzuciłem.
Zrobił krok naprzód. Julia miała ochotę klaskać ze zdziwienia — Kostia nagle podniósł ją na ręce i poniósł do sypialni.
— Kostia?!
— Cicho.
Drzwi się zatrzasnęły.
A na szafce, w zapomnieniu, wibrował telefon. Anna Grigoriewna znała godzinę przylotu. Minęła już ponad godzina, a syn wciąż nie zadzwonił. Dzwoniła bez przerwy, raz za razem, nie uspokajając się. Ale młodzi ludzie byli zbyt zajęci, by odebrać.
Julia była w szoku z powodu nagłej zmiany w mężu. Nie tylko nie zadzwonił do matki, ale nawet nie spojrzał na dziesiątki nieodebranych połączeń — po prostu odłożył telefon i wyszedł do sklepu. Podczas gdy ona rozkładała rzeczy, wrzucała coś do prania, brała prysznic i ogarniała mieszkanie, Kostia kupił butelkę dobrego wina i zamówił kolację z dostawą.
Kiedy w końcu zasiedli do stołu, Julia wciąż nie mogła uwierzyć w tę nową wersję Kostii — spokojnego, pewnego siebie, bez cienia dawnego niepokoju w oczach. Już miała wznieść kieliszek za ich „nowe życie”, gdy nagle rozległ się dzwonek do drzwi.
— Kogo ty się spodziewasz? — mruknęła Julia, ale Kostia już wstał od stołu.
Otworzył drzwi — a na progu, zdyszana, z płonącymi oczami, stała Anna Grigoriewna.
— Kostieńka! — natychmiast rzuciła się do twarzy syna, gorączkowo obmacując mu policzki, czoło, jakby sprawdzała, czy jest cały. — Nawet nie pomyślałeś, żeby zadzwonić?! Ja tu oszaleję!
Kostia delikatnie odsunął jej ręce.
— Mamo, wszystko z tobą w porządku?
— Ze mną?! — zajrzała za jego plecy i zobaczyła Julię w lekkim jedwabnym szlafroku, który ta pośpiesznie zawiązała ciaśniej, by jeszcze bardziej nie szokować teściowej. Twarz Anny Grigoriewny wykrzywiła się. — Aha, więc o to chodzi. Ty tu się oddajesz niemoralności, a matce nawet nie można zadzwonić?!
— Mamo — Kostia zrobił krok naprzód, odcinając jej wejście do mieszkania. — Jesteśmy dorosłymi ludźmi. Nie musimy się z niczego tłumaczyć.
— Dorosłymi?! — prychnęła. — To ona cię tak nauczyła?
Julia milczała. Zdumiewało ją nie tyle zachowanie teściowej — było przewidywalne — ile to, jak Kostia się trzymał. Wcześniej już dawno by się zaczął tłumaczyć.
— Mamo, — jego głos brzmiał pewnie, ale bez złości. — Kocham cię. Ale jeśli przyszłaś, żeby zrobić scenę, lepiej wezwij taksówkę i jedź do domu.
Anna Grigoriewna aż westchnęła, jakby ją uderzono.
— Co takiego?! Teraz własną matkę wyrzucasz?! — jej głos drżał. — To wszystko przez nią! Ona cię zepsuła! Ale jeszcze zobaczysz, Julio, jeszcze się przekonasz!
Kostia westchnął.
— Mam ci zamówić taksówkę?
— Niczego od ciebie nie chcę! — odwróciła się gwałtownie i, nie żegnając się, ruszyła do windy.
Drzwi się zamknęły. Kostia jeszcze chwilę stał na miejscu, potem powoli wrócił do stołu. Jego twarz była zmęczona.
— Myślę, że zrobiłem dobrze — powiedział cicho. — Ale w środku i tak czuję się parszywie.
Julia podała mu kieliszek.
— Wypijmy.
Stuknęli się. Wino było cierpkie, lekko gorzkawe — jak ten moment. Ale po raz pierwszy od dawna Julia poczuła, że coś się zmieniło. I było jej przyjemnie, że Kostia zdecydował się zmienić na lepsze.
Wkrótce Anna Grigoriewna wytoczyła swoją „artylerię” — wszystkim krewnym, sąsiadom, a nawet dalekim znajomym opowiadała, jaka to zła ma synową, jak odciągnęła syna od matki. I niestety, to działało: krewni Kostii jeden po drugim przestali z nimi rozmawiać. Ciotki, wujowie, kuzyni — wszyscy nagle zaczęli unikać młodej rodziny, jakby Julia naprawdę była złym bohaterem, który zniszczył idealnego chłopca.
Ale życie toczyło się dalej.
Pewnego ranka Julia stała przed lustrem w łazience, ściskając w dłoni test ciążowy z dwiema kreskami. Nie planowała ciąży tak szybko, ale los zdecydował inaczej.
— Kostia… — delikatnie położyła rękę na ramieniu męża, który właśnie dopijał kawę. — Chyba jestem w ciąży.
Podniósł na nią oczy — i nie było w nich ani cienia wahania. Tylko radość.
— To cudownie — objął żonę.
Anna Grigoriewna dowiedziała się o ciąży synowej nie od syna, a od swojej przyjaciółki, która przypadkiem spotkała Julię w poradni dla kobiet.
— Zwariowałeś?! — jej głos w słuchawce drżał z wściekłości. — To jej podstęp! Ona chce cię przywiązać dzieckiem!
— Mamo, — Kostia mówił spokojnie. — Kocham Julię. I chcę tego dziecka. Planowaliśmy dzieci.
— Ty… ty… — Anna Grigoriewna dławiła się gniewem. — Nie jesteś już moim synem!
Ale największy wstrząs czekał ją później.
Tydzień później Kostia oznajmił, że muszą się przeprowadzić: zaproponowano mu awans w oddziale firmy — w innym mieście.
— Myślę, że całkiem zwariowałeś — Anna Grigoriewna po raz pierwszy od dawna przybiegła do nich bez zapowiedzi. — To ona cię namówiła?!
— Nie, mamo. To moja decyzja.
— Porzucasz mnie dla niej?!
— Nie porzucam. To praca. Proponują mi dobre warunki i postanowiłem się zgodzić. Tym bardziej, że Julia niedługo pójdzie na urlop macierzyński i cała rodzina będzie na moich barkach.
Anna Grigoriewna płakała, krzyczała, nawet wpadała w histerię na podłodze — ale Kostia nie ustępował. Po prostu czekał, aż matka się uspokoi, a potem zamówił jej taksówkę.
W dzień wyjazdu ogłosiła mu bojkot.
— Nikt w rodzinie nie będzie się już z tobą kontaktował! — oznajmiła, zabraniając nawet mężowi i Szaszy dzwonić do Kostii.
Ale zakaz nie trwał długo.
Szasza potajemnie przyjeżdżała do brata w odwiedziny, a gdy Julia urodziła syna, rzuciła wszystko i przyjechała na wypis.
— Mama myśli, że jestem na wieczorze panieńskim — szepnęła do Kostii, wręczając ogromny bukiet.
Anna Grigoriewna nigdy nie zobaczyła wnuka.
Siedziała w swoim ciemnym mieszkaniu, dzwoniła do „wiernych” krewnych i skarżyła się, jaki Kostia jest niewdzięczny. Tymczasem Kostia, Julia i ich maleństwo żyli w nowym mieście, gdzie nikt nie wiedział, „jaka to Julia straszna synowa”.
Tam Kostia wreszcie mógł oddychać swobodnie.
A Anna Grigoriewna… nigdy nie zrozumiała, że ukarała tylko samą siebie.
