„Jak teściowa przyniosła plik rachunków i uświadomiła zięciowi, kto tak naprawdę utrzymywał rodzinę przez całe 15 lat”
Nina rozstawiała na stole kieliszki do wina, kiedy usłyszała dzwonek do drzwi. Poprawiła obrus, rzuciła okiem na nakrycie i z zadowoleniem skinęła głową, po czym poszła otworzyć.
— Mamusia! — Nina objęła stojącą w progu kobietę w eleganckiej, ciemnoniebieskiej sukni.
— Witaj, kochanie — Galina Pietrowna cmoknęła córkę w policzek i podała jej spory pakunek. — Twój ulubiony placek z jabłkami i cynamonem. Jeszcze ciepły.
— Wiesz przecież, że nie było potrzeby — uśmiechnęła się Nina, wdychając aromat świeżego wypieku. — Sierioża właśnie narzekał, że całkiem oduczyłam się piec.
— Jeszcze czego — prychnęła Galina Pietrowna, wchodząc do mieszkania. — Brakowałoby ci tylko jeszcze z ciastami się męczyć. I tak masz pracy po kokardę. A tak przy okazji — gdzie mój zięć-krytyk?
— Pod prysznicem — Nina zabrała od matki torbę. — Spóźnił się w pracy, wrócił dopiero pół godziny temu. Mało co nie popsuł nam święta.
— Jakiego święta? — Galina Pietrowna zdjęła płaszcz i poprawiła fryzurę przed lustrem.
— Mamo! — zdziwiła się Nina. — Piętnaście lat wspólnego życia to nie żarty. Postanowiliśmy uczcić to w wąskim rodzinnym gronie.
— Ach, racja — roztargnionym ruchem skinęła głową Galina Pietrowna, wyciągając z torby niewielką tekturową teczkę. — Zupełnie wypadło mi z głowy. Wybacz, kochanie. Ostatnio tyle się zwaliło na mnie.
Nina uważnie spojrzała na matkę. W wieku sześćdziesięciu pięciu lat Galina Pietrowna wyglądała znakomicie — zgrabna sylwetka, zadbane dłonie, lekki makijaż. Tylko oczy zdradzały zmęczenie i jakąś ukrytą troskę.
— Coś się stało? — zapytała cicho Nina, pomagając matce usiąść przy stole.
— Nic szczególnego — machnęła ręką Galina Pietrowna. — Zwykłe emeryckie kłopoty. Czynsz rośnie, lekarstwa drożeją. Dobrze, że zawsze odkładałam, bo inaczej nie wiem, jak bym teraz żyła.
— Mamo, przecież wiesz, że zawsze jesteśmy gotowi pomóc — Nina położyła rękę na ramieniu matki.
— Wiem, wiem — uśmiechnęła się Galina Pietrowna. — Ale na razie daję radę. Porozmawiajmy lepiej o czymś miłym. Jak dzieci?
— Maszeńka obroniła dyplom na piątkę, teraz myśli o magisterce. Dima w swoim technikum jest gwiazdą — nauczyciele wróżą mu wielką przyszłość. Tylko do domu trudno ich teraz zaciągnąć. Każde ma swoje życie.
— Całkiem dorośli — westchnęła Galina Pietrowna. — Jak ten czas leci…
W tym momencie z łazienki wyszedł Siergiej — wysoki mężczyzna z ledwie widoczną siwizną na skroniach. Ubrany w świeżą koszulę i spodnie, pachniał drogimi perfumami.
— Galino Pietrowno! — zawołał z szerokim uśmiechem. — Miło panią widzieć. Coraz młodziej pani wygląda!
— Witaj, Siergieju — Galina Pietrowna skinęła chłodno głową. — Gratuluję rocznicy.
— Tak, piętnaście lat — Siergiej objął Ninę ramieniem. — Lot normalny, prawda, kochanie?
Nina uśmiechnęła się, ale jakoś sztucznie. Szybko odsunęła się i zajęła nakrywaniem stołu.
— Otworzę wino — powiedziała, kierując się do kuchni.
— Pomóc? — podniosła się Galina Pietrowna.
— Siedź, mamo, odpocznij. Sama zrobię.
Gdy Nina zniknęła w kuchni, Siergiej usiadł naprzeciwko teściowej.
— Jak zdrowie? — zainteresował się. — Nina mówiła, że była pani u kardiologa.
— Jak na mój wiek, w normie — wzruszyła ramionami Galina Pietrowna. — Przepisał masę tabletek, połowy nawet nie biorę. Co ci lekarze się znają?
— Nie powinna pani tak lekceważyć swojego zdrowia — pouczająco stwierdził Siergiej. — W pani wieku każdy dzień się liczy.
Galina Pietrowna uniosła brwi, ale nic nie odpowiedziała. Tymczasem Nina wróciła z butelką wina i zaczęła nalewać do kieliszków.
— Wypijmy za nas z Niną — zaproponował Siergiej, podnosząc kieliszek. — Za piętnaście lat, które minęły jak jeden dzień.
— Za was — zgodziła się Galina Pietrowna, upijając łyk. — Oby tak dalej.
Nina uśmiechnęła się i również napiła się ze swojego kieliszka. Na stole stała sałatka Olivier, półmisek z wędlinami, a w piekarniku dochodziło gorące danie.
— Jak tam w pracy, Siergieju? — spytała Galina Pietrowna. — Nina mówiła, że szykuje ci się awans.
— Tak, prawie przesądzona sprawa — Siergiej wyprostował się, wyraźnie zadowolony, że rozmowa zeszła na jego sukcesy. — Wkrótce będę kierował działem. Pensja wzrośnie o jakieś trzydzieści procent.
— Wspaniale — skinęła głową Galina Pietrowna. — A ty, Ninoczka? Jak twoja księgowość?
— Wszystko po staremu — wzruszyła ramionami Nina. — Cyferki, raporty, deklaracje podatkowe. Nic ciekawego.
— Ale za to stabilnie — dodał Siergiej. — I praca blisko domu. Nie to, co ja — jeżdżę przez całe miasto.
— Nina zawsze lubiła stabilność — Galina Pietrowna spojrzała na córkę z czułością. — Jeszcze w szkole taka była — dokładna, odpowiedzialna.
— Tak, ma solidny charakter — przytaknął Siergiej. — Nie to, co niektórzy moi koledzy. Proszę sobie wyobrazić, Galino Pietrowno, jedna pracownica potrafiła w ciągu roku zmienić trzech mężów! Jak to możliwe, co?
— Każdy ma swoje życie — odparła dyplomatycznie Galina Pietrowna.
— Przygotowałam papryki faszerowane — Nina podniosła się od stołu. — Zaraz wyjmę je z piekarnika.
— Mamo, Sierioża, proszę… — Nina była bliska łez. — Nie kłóćmy się…
— O nie, kłóćmy! — Siergiej uderzył pięścią w stół. — Mam dość tych aluzji, że niby mało robię dla rodziny. Beze mnie siedzielibyście o suchym chlebie! Albo co, Nina, myślisz, że za swoje marne sześćdziesiąt tysięcy utrzymałabyś dwoje dzieci i mieszkanie?
— Siergiej! — Nina pobladła.
— Co „Siergiej”? — już się nie hamował. — Prawda w oczy kole? Całe lata żyłaś na mój rachunek! A teraz jeszcze nowego mieszkania ci się zachciało!
Zapadła ogłuszająca cisza. Galina Pietrowna powoli wstała od stołu, podeszła do swojej torebki i wyjęła tę samą tekturową teczkę, z którą przyszła.
— Wiesz, Sierioża — jej głos był spokojny. — Przeczuwałam, że prędzej czy później dojdzie do tej rozmowy. Dlatego coś przyniosłam.
Wróciła do stołu i otworzyła teczkę. W środku leżały starannie posegregowane według lat kwitki, rachunki i wydruki przelewów bankowych.
— Co to jest? — zmarszczył brwi Siergiej.
— To historia piętnastu lat waszego małżeństwa — Galina Pietrowna zaczęła wyciągać dokumenty. — Spójrz: pierwszy rok — opłaty za mieszkanie, które wynajmowaliście. Wszystko z karty Niny. Drugi rok — wkład własny na wasz samochód. Trzydzieści procent zapłaciła Nina. Trzeci rok — remont tego mieszkania. Materiały w całości opłacone przez Ninę.
— Mamo, nie trzeba… — wyszeptała Nina.
— Trzeba, córeczko — stanowczo odparła Galina Pietrowna. — Twój mąż uważa, że cię utrzymuje. Niech pozna prawdę.
Kontynuowała.
— Czwarty rok — narodziny Maszy. Wszystkie rzeczy dla dziecka, wózek, łóżeczko — zapłacone przez Ninę. Piąty rok — niania dla Maszy, kiedy ty, Sierioża, robiłeś karierę, a Nina wróciła do pracy. Opłacone z jej konta.
Siergiej siedział zbladły ze złości, lecz milczał.
— Szósty rok — narodziny Dimy. Znów wszystkie wydatki na Ninie. Siódmy rok — pierwszy kółko dla Maszy, sekcja sportowa. Opłacone przez Ninę. Ósmy rok — leczenie twojej matki, Sierioża. Trzy czwarte kosztów pokryła Nina.
— Skąd masz te dokumenty? — wychrypiał Siergiej.
— Nina wszystko przechowuje — spokojnie odparła Galina Pietrowna. — Jest bardzo zorganizowana. A ja tylko poprosiłam ją o wypisy, gdy usłyszałam twoje słowa, że jesteś jedynym żywicielem rodziny.
I wyliczała dalej — wakacje, płacone po równo; edukację dzieci, na którą szła większość Ninynej pensji; codzienne zakupy spożywcze i ubrania, które zawsze były na jej barkach.
— I wreszcie ostatni rok — Galina Pietrowna wyjęła świeże wydruki. — Nina opłaciła twoje kursy doszkalające. Dwieście tysięcy rubli. Pieniądze, które odkładała trzy lata. To właśnie dzięki tym kursom dostaniesz awans i będziesz zarabiał swoje sto pięćdziesiąt tysięcy.
Siergiej siedział ze spuszczoną głową. Jego twarz pokryła się czerwonymi plamami.
— Nie wiedziałem… — w końcu wykrztusił.
— Oczywiście, że nie wiedziałeś — skinęła głową Galina Pietrowna. — Bo nigdy cię to nie interesowało. Wygodnie ci było uważać, że twoja żona dokłada „skromną część”, a ty jesteś głównym żywicielem.
— Nino, czemu milczałaś? — Siergiej spojrzał na żonę.
— A co miałam powiedzieć? — odparła cicho. — „Zobacz, ile wydaję na naszą rodzinę”? Pomyślałbyś, że prowadzę rachunek.
— Ale prowadziłaś — gorzko się uśmiechnął.
— Nie — pokręciła głową. — Po prostu przechowywałam dokumenty. Dla porządku. Nigdy nie liczyłam, kto ile wniósł.
Galina Pietrowna zaczęła chować papiery z powrotem do teczki.
— Nie chciałam psuć wam święta — powiedziała. — Ale nie mogłam słuchać, jak poniżasz moją córkę, Sierioża. Nina nigdy nie żyła na twój rachunek. Zawsze byliście partnerami. Tylko ty tego nie zauważałeś.
Zatrzasnęła teczkę i położyła ją na stole.
— Możecie ją sobie zatrzymać. Na pamiątkę piętnastu lat wspólnego życia.
Siergiej milczał, patrząc na teczkę jak na bombę gotową wybuchnąć. Nina siedziała ze spuszczonym wzrokiem, nerwowo miętosząc serwetkę.
— Chyba już pójdę — Galina Pietrowna wstała od stołu. — Musicie porozmawiać sami.
— Odprowadzę cię — Nina też wstała.
Przy drzwiach Galina Pietrowna objęła córkę.
— Wybacz, jeśli wszystko zepsułam — szepnęła. — Ale nie mogłam tego dłużej słuchać.
— Nic się nie stało, mamo — Nina słabo się uśmiechnęła. — Chyba musiało to kiedyś wyjść na jaw.
Kiedy wróciła do pokoju, Siergiej wciąż siedział przy stole, przerzucając dokumenty z teczki.
— Czemu nigdy mi nie mówiłaś? — spytał, nie podnosząc oczu.
— O czym? — Nina usiadła naprzeciwko.
— O tym, ile dokładasz do rodziny. O tym, że w gruncie rzeczy wydajemy po równo, tylko na różne rzeczy.
— Myślałam, że wiesz — wzruszyła ramionami Nina. — Albo że ci to obojętne. Jesteśmy rodziną. Jaka różnica, kto ile wydał?
— Ale mogłaś coś powiedzieć, kiedy zacząłem przechwalać się, że was utrzymuję — Siergiej w końcu spojrzał jej w oczy. — Mogłaś mnie przywołać do porządku.
— Po co? — Nina uśmiechnęła się smutno. — To było dla ciebie ważne — czuć się żywicielem, głową rodziny. Nie chciałam odbierać ci tej roli.
Siergiej milczał, trawiąc usłyszane słowa. Potem powoli zamknął teczkę i odsunął ją na bok.
— Piętnaście lat… — powiedział cicho. — I przez cały ten czas byłem ślepy.
— Nie ślepy — Nina pokręciła głową. — Po prostu patrzyliśmy na różne rzeczy inaczej. Ty liczyłeś pieniądze, ja — szczęście.
— A ty jesteś szczęśliwa? — niespodziewanie zapytał Siergiej, patrząc jej prosto w oczy.
Nina zamyśliła się, spoglądając na świąteczny stół, na niedokończoną kolację, na otwartą butelkę wina. Na teczkę z rachunkami, która mogła zniszczyć ich małżeństwo, ale być może je ocali.
— Jestem szczęśliwa, kiedy jesteśmy razem — odpowiedziała w końcu. — Kiedy naprawdę jesteśmy razem, a nie tylko żyjemy pod jednym dachem.
Siergiej wyciągnął rękę przez stół i przykrył jej dłoń swoją.
— Wybacz mi — powiedział. — Za te wszystkie lata. Za to, że nie widziałem, nie doceniałem. Za dzisiejszy wieczór.
— I ty mi wybacz — Nina ścisnęła jego dłoń. — Za to, że pozwoliłam mamie urządzić ten spektakl.
— Nie — Siergiej pokręcił głową. — Dobrze zrobiła. Czasem potrzeba wstrząsu, żeby zobaczyć to, co oczywiste.
Siedzieli w milczeniu, trzymając się za ręce nad niedokończoną kolacją. Za oknem zaczynał padać deszcz, krople bębniły o szybę, jakby odmierzały sekundy nowego życia — życia, w którym wreszcie zobaczyli siebie nawzajem prawdziwymi, bez masek i ról.
— Co z tym zrobimy? — Siergiej skinął głową w stronę teczki.
— Nie wiem — wzruszyła ramionami Nina. — Może zachowamy? Jako przypomnienie.
— O czym?
— O tym, że prawdziwa rodzina to nie rachunki i kwitki. To zaufanie i szacunek.
Siergiej kiwnął głową i uniósł kieliszek.
— Za następne piętnaście lat — powiedział. — Za to, by były lepsze niż poprzednie.
Nina uśmiechnęła się i podniosła swój kieliszek, by stuknąć się z mężem. A teczka z rachunkami została na stole — milczący świadek piętnastu lat życia, w którym było wszystko: miłość i urazy, szczęście i rozczarowania, ślepota i przebudzenie.
