Po rozwodzie mąż wyjechał z nową miłością, ale nie podejrzewał, jaki „papierek” czeka go w sądzie
Wiera siedziała w kuchni i patrzyła przez okno. Deszcz bębnił w szybę. Życie się skończyło.
— Mamo, co ty tam robisz? — zawołała z korytarza córka Katia. — Znowu siedzisz i się zamartwiasz?
— Wcale się nie zamartwiam — skłamała Wiera. — Po prostu piję herbatę.
Katia weszła do kuchni, spojrzała na matkę i pokręciła głową.
— Mamo, ile można? Tata odszedł, i co z tego? Życie toczy się dalej.
— Łatwo ci mówić — mruknęła Wiera. — Trzydzieści lat razem przeżyliśmy. Trzydzieści!
— I co z tego, skoro teraz mieszka z inną?
Wiera odstawiła filiżankę na stół. Ręce jej drżały. Jak można tak mówić? Jakby te trzydzieści lat nic nie znaczyły. Jakby to ona była wszystkiemu winna.
— Katiu, ty nic nie rozumiesz — zaczęła.
— Doskonale rozumiem. Tata to idiota, skoro zostawił rodzinę dla jakiejś dziewczyny. Ale co, chcesz całe życie cierpieć?
Dziewczyna. Miała dwadzieścia pięć lat. Wiera pamiętała, jak zobaczyła ich razem przy centrum handlowym. Siergiej trzymał ją za rękę i śmiał się. Tak już od dziesięciu lat w domu się nie śmiał.
— Powiedział, że stałam się nudna — wyszeptała Wiera. — Że jesteśmy już różnymi ludźmi.
— Mamo, zapomnij o tym, co gadał! — Katia usiadła obok. — Najważniejsze, że dokumenty podpisane, mieszkanie jest twoje. Żyj spokojnie.
Wiera skinęła głową. Tak, mieszkanie zostało jej. Trzypokojowe, w centrum. Siergiej powiedział, że to uczciwie. Że on sobie kupi inne, a ona niech tu zostanie. Jakby robił jej wielką łaskę.
— A z czego ja będę żyć? — zapytała córkę. — Emerytura groszowa. Przecież przestałam pracować, kiedy się urodziłaś.
— Znajdziesz pracę.
— W wieku pięćdziesięciu ośmiu lat? Komu ja jestem potrzebna?
Katia westchnęła. Wstała, podeszła do okna. Przez chwilę milczała.
— Mamo, a byłaś u prawnika?
— Po co? Wszystko już załatwione. Rozwód, podział majątku.
— Ale może są jakieś inne opcje? Alimenty albo coś takiego.
Wiera prychnęła.
— Alimenty? Na mnie? Nie żartuj.
— A czemu nie? Byłaś z nim trzydzieści lat, zrezygnowałaś z kariery dla rodziny. Powinien ci pomagać.
— Sierioża nic mi nie jest winien — powiedziała Wiera, choć jej głos zadrżał.
A może jednak? Trzydzieści lat prowadziła dom, prasowała jego koszule, gotowała mu obiady. Gdy zaczynał biznes, siedziała z nim po nocach, przepisywała dokumenty. Potem urodziły się dzieci i całkiem zapomniała o pracy. Sam mówił: po co ci to, ja zarabiam wystarczająco.
Teraz zarabia wystarczająco — na inną.
— Mamo, a może jednak pójdź do prawnika? — nie ustępowała Katia. — Tylko zapytaj. Może naprawdę coś da się zrobić.
— Daj spokój — machnęła ręką Wiera. — Tylko pieniądze zmarnuję.
Ale myśl już utkwiła w głowie. A jeśli Katia ma rację? A jeśli nie wszystko jest tak, jak Siergiej jej tłumaczył?
Wieczorem, gdy córka poszła do siebie, Wiera długo nie mogła zasnąć. Leżała i myślała o prawniku. Siergiej zawsze mówił, że wszystko jest uczciwie. On bierze działkę i samochód, ona zostaje w mieszkaniu. Po równo niby. Tylko że działka warta jest dwa razy więcej niż mieszkanie, a samochód — nowiutki, zagraniczny.
A ona co dostała? Mieszkanie, w którym teraz siedzi sama, i wspomnienia trzydziestu wspólnych lat.
Może Katia ma rację? Może warto chociaż się dowiedzieć?
Rano Wiera w końcu się zdecydowała. Znalazła w internecie adres kancelarii, ubrała się i pojechała.
Prawniczka okazała się młodą kobietą, około trzydziestki. Przedstawiła się jako Lena.
— Proszę opowiadać, co się stało — powiedziała, otwierając notes.
Wiera zaczęła cicho mówić o rozwodzie, o podziale majątku. Przerywała, przepraszała.
— Przepraszam, może niepotrzebnie przyszłam…
— Proszę chwileczkę — przerwała jej Lena. — Zacznijmy od początku. Ile lat byliście małżeństwem?
— Trzydzieści.
— Pracowała pani?
— Do urodzenia córki tak. Potem mąż powiedział, że nie trzeba.
— Rozumiem. A teraz jakie ma pani dochody?
— Emerytura. Niewielka.
Lena coś zapisała, kiwnęła głową.
— Wiero, wie pani, że ma pani prawo do alimentów od byłego męża?
— Jak to?
— Alimenty. Na siebie. Jeśli ktoś nie jest w stanie sam się utrzymać.
Wiera zarumieniła się.
— Ale ja nie jestem żadnym inwalidą…
— Tu nie chodzi o inwalidztwo. Trzydzieści lat pani nie pracowała, ma pani niską emeryturę. To wystarczająca podstawa.
Wiera milczała. W głowie kłębiły się myśli: a może naprawdę coś da się zrobić?
— A ile to wszystko będzie kosztować? Sąd, cała ta procedura?
— Opłata sądowa jest symboliczna. Moje usługi też niedrogie.
— A jeśli przegramy?
— Wtedy nic pani mi nie płaci. Tylko opłatę.
Wiera wyszła z kancelarii z dokumentami i dziwnym uczuciem w piersi — czy to była nadzieja, czy strach?
W domu zadzwoniła do Katii.
— Wyobraź sobie, mogę żądać alimentów!
— No wreszcie! — ucieszyła się córka. — Złożysz wniosek?
— Nie wiem. Trochę się boję.
— Mamo, czego tu się bać? Gorzej nie będzie.
Wiera męczyła się z wątpliwościami trzy dni. W końcu podpisała umowę z Leną i złożyła pozew.
— Teraz czekamy — powiedziała Lena. — Dostaniemy wezwanie.
A po tygodniu zadzwonił telefon. Siergiej. Głos wściekły.
— Wiero, co ty wyprawiasz?…
— Niczego nie wyprawiam — odpowiedziała, a serce biło jej jak szalone.
— Jak to niczego? Przyszło mi pismo z sądu! Ty żądasz alimentów!
— A co w tym dziwnego?
— Jak to co? Przecież wszystko już ustaliliśmy! Rozwiedliśmy się po ludzku!
— Po ludzku — powtórzyła Wiera. — To wtedy, gdy ty mieszkasz z młodą, a ja żyję za grosze?
Siergiej zamilkł.
— Posłuchaj, może się spotkamy? Porozmawiamy spokojnie?
— O czym tu rozmawiać? Złożyłam pozew, niech sąd rozstrzygnie.
— Ty zwariowałaś? Po co nam sąd? Przecież nie jestem skąpy, pomogę, jak będę mógł.
— Sierioża, trzydzieści lat pracowałam na ciebie. Dom, dzieci, twoje interesy. A teraz co? „Dziękuję i do widzenia”?
— Przecież dostałaś mieszkanie…
— Mieszkanie? — Wiera poczuła, jak w niej wszystko się gotuje. — A ile warta jest twoja działka? A samochód? A konta w banku?
Siergiej znowu milczał. Potem powiedział cicho:
— Nie powinnaś była iść do sądu, Wiero.
— A mnie już nie jest straszno — odpowiedziała i odłożyła słuchawkę.
Ręce jej się trzęsły, ale w środku czuła coś nowego. Po raz pierwszy od wielu lat powiedziała Siergiejowi, co naprawdę myśli. I nie przeprosiła.
Lena dzwoniła co tydzień, opowiadając, jak idą sprawy. Siergiej złożył sprzeciw, ale słaby.
— Próbuje udowodnić, że nie ma obowiązku pani utrzymywać — tłumaczyła Lena. — Ale kiepsko mu to idzie.
— A jeśli powie, że nie ma pieniędzy?
— Ma firmę, nieruchomości. Ukryć dochody będzie trudno.
Wiera słuchała i dziwiła się sobie. Kiedy stała się taka stanowcza?
Rozprawę wyznaczono na czwartek. Wiera obudziła się o piątej rano i nie mogła już zasnąć. Leżała, myśląc: a co, jeśli Siergiej ma rację? Może naprawdę nie ma prawa żądać pieniędzy?
— Mamo, jak się czujesz? — zapytała Katia przy śniadaniu.
— Dobrze — skłamała Wiera. — Tylko trochę się denerwuję.
— Wszystko będzie dobrze. Lena mówi, że sprawa jest pewna.
Wiera skinęła głową, ale dłonie jej drżały, gdy nalewała herbatę.
Do sądu pojechały razem. Lena czekała na nie przy wejściu.
— Proszę się nie martwić — powiedziała do Wiery. — Proszę tylko odpowiadać na pytania szczerze.
— A jeśli powiem coś nie tak?
— Proszę mówić, jak było naprawdę. Trzydzieści lat małżeństwa, zrezygnowała pani z pracy dla rodziny, teraz żyje pani za grosze. To prawda?
— Prawda — przytaknęła Wiera.
W korytarzu zobaczyła Siergieja. Stał obok swojego prawnika — mężczyzny w drogim garniturze. Spojrzał na Wierę i odwrócił wzrok.
— Sierioża — zawołała Wiera.
Podszedł niechętnie.
— Cześć — powiedział sucho. — No i co, zadowolona? Doprowadziłaś do sądu.
— A co miałam zrobić?
— Można było po ludzku się dogadać.
— Tak po ludzku, jak ty trzydzieści lat ze mną przeżyłeś, a potem poszedłeś do dziewczyny?
Siergiej spłonął rumieńcem.
— Wiera, nie mieszaj tu życia osobistego.
— Jak to nie mieszać? Przecież przez nią odszedłeś!
— Odszedłem, bo staliśmy się inni. Z Nastią jest mi ciekawie.
— A ze mną już nie było ciekawie, tak? — głos Wiery zadrżał. — Trzydzieści lat było nieciekawie?
— Nie krzycz, ludzie patrzą — syknął Siergiej.
— Niech patrzą! Niech wiedzą, jaki jesteś!
Podeszła Lena i ujęła Wierę za rękę.
— Chodźmy, wzywają nas.
Na sali sądowej sędzia okazała się surową kobietą w średnim wieku. Mówiła szybko, zadawała pytania. Wiera odpowiadała cicho, co chwila się jąkając.
— Proszę powiedzieć, dlaczego przestała pani pracować? — zapytała sędzia.
— Mąż powiedział, że nie trzeba. Dzieci były małe, potem dom, jego sprawy…
— Jaki ma pani obecnie dochód?
— Emeryturę. Dwanaście tysięcy.
Sędzia coś zapisała, po czym zwróciła się do Siergieja:
— Pańskie zastrzeżenia?
Siergiej wstał i zaczął mówić, że nie ma obowiązku utrzymywać byłej żony, że sama zdecydowała, by nie pracować.
— Ja jej nie zmuszałem — mówił. — To była jej decyzja.
Wiera słuchała i nie wierzyła własnym uszom. Jej decyzja? Przecież sam jej zabronił!
— Czy mogę coś powiedzieć? — zapytała niespodziewanie dla samej siebie.
Sędzia skinęła głową.
— On kłamie — powiedziała głośno Wiera. — Chciałam pracować, a on mówił: po co ci to? W domu roboty dość. Prowadziłam jego sprawy, przepisywałam dokumenty, przyjmowałam klientów. Za darmo! Trzydzieści lat za darmo pracowałam!
Siergiej drgnął.
— To nie była praca…
— Jak to nie praca? — Wiera wstała. — A kto porządkował twoje papiery? Kto rozmawiał z dostawcami? Kto robił wszystko w domu, żebyś mógł spokojnie prowadzić firmę?
— No to… obowiązki rodzinne…
— Rodzinne? — Wiera roześmiała się krótko. — A teraz co, rodziny nie ma, to i obowiązków nie ma?
Sędzia uderzyła młotkiem.
— Proszę o spokój.
Wiera usiadła, ale w środku aż się gotowało. Po raz pierwszy od trzydziestu lat powiedziała Siergiejowi prawdę prosto w oczy. Publicznie. I nie przestraszyła się jego niezadowolonej miny.
— Czy chce pani coś dodać? — zapytała sędzia.
— Tak — powiedziała twardo. — Oddałam temu człowiekowi najlepsze lata swojego życia. Karierę, młodość, zdrowie. A on mnie wyrzucił jak niepotrzebny przedmiot. Za co? Za to, że się zestarzałam? Że mam zmarszczki?
Jej głos drżał, ale mówiła dalej:
— Nie proszę o jałmużnę. Proszę o sprawiedliwość. Niech zapłaci za te lata, które mu poświęciłam.
Wyrok przyszedł po dwóch tygodniach. Lena zadzwoniła rano, głos miała radosny:
— Wiero, wygrałyśmy! Przyznali piętnaście tysięcy alimentów miesięcznie.
Wiera trzymała telefon i nie mogła uwierzyć.
— Piętnaście? Naprawdę?
— Naprawdę. Sąd wziął pod uwagę, że przez trzydzieści lat nie pracowała pani na jego prośbę i pomagała w jego biznesie. To sprawiedliwa decyzja.
Wiera odłożyła słuchawkę i rozpłakała się. Ale nie ze smutku — z ulgi. Po raz pierwszy od pół roku łzy nie były gorzkie.
Katia przybiegła godzinę później.
— Mamo, no i jak?
— Wygrałam — powiedziała Wiera z uśmiechem. — Piętnaście tysięcy miesięcznie.
— Niesamowite! — Katia objęła matkę. — Jestem z ciebie taka dumna!
— Nie ma z czego. Po prostu zawalczyłam o swoje prawa.
— Właśnie dlatego! W końcu!
Siergiej zadzwonił wieczorem. Głos miał zły, ale opanowany.
— No co, zadowolona?
— Zadowolona — odpowiedziała spokojnie Wiera.
— Piętnaście tysięcy, cholera. Przecież nie jestem milionerem.
— Sierioża, masz trzy firmy i dwa mieszkania. Nie udawaj biedaka.
— A jak złożę apelację?
— Składaj. Tylko stracisz czas.
Siergiej zamilkł.
— Posłuchaj, Wiero… Może się jakoś dogadamy? Dam ci od razu większą sumę, a ty zrezygnujesz z alimentów?
— Nie — powiedziała twardo. — Piętnaście tysięcy co miesiąc. Tak zdecydował sąd.
— Zwariowałaś chyba?
— Nie zwariowałam. Po prostu zmądrzałam.
Odłożył słuchawkę bez pożegnania.
Pierwsze alimenty przyszły po miesiącu. Wiera spojrzała na wyciąg z banku i nie mogła uwierzyć własnym oczom. Z emeryturą razem wychodziło dwadzieścia siedem tysięcy. Można było żyć normalnie.
— Mamo, może to uczcimy? — zaproponowała Katia. — Pójdziemy do restauracji.
— Chodźmy — zgodziła się Wiera. — Tylko nie do drogiej.
— Dlaczego? Teraz cię stać.
— Stać mnie. Ale przywykłam oszczędzać.
Podczas kolacji Katia zapytała:
— Nie żałujesz, że poszłaś do sądu?
Wiera się zamyśliła.
— Nie. Żałuję tylko, że nie zrobiłam tego wcześniej.
— A taty ci nie żal?
— Żal. Ale to był jego wybór. Chciał nowego życia — ma. Tylko za stare musi płacić.
— A co teraz będziesz robić?
— Żyć — powiedziała Wiera. — Normalnie żyć. Może nawet jakąś pracę znajdę. Nie z potrzeby, tylko dla przyjemności.
— A za mąż nie planujesz wyjść?
Wiera roześmiała się.
— Katiu, mam pięćdziesiąt osiem lat! Jakie wychodzenie za mąż?
— A nuż kogoś poznasz…
— Zobaczymy — powiedziała Wiera. — Najpierw muszę się przyzwyczaić, że jestem teraz sama.
Wracały taksówką. Wiera patrzyła przez okno na wieczorne miasto i myślała, że życie naprawdę dopiero się zaczyna. Nie w wieku dwudziestu, ani trzydziestu lat. W wieku pięćdziesięciu ośmiu też można zacząć od nowa.
Siergiej dzwonił jeszcze kilka razy, próbował przekonać ją do ugody. Ale Wiera była nieugięta. Sąd orzekł sprawiedliwie — i niech tak zostanie.
Po pół roku zapisała się na kurs florystyki. Zawsze kochała kwiaty, ale nigdy nie miała na to czasu. Teraz miała czas. I pieniądze też.
Alimenty przychodziły regularnie co miesiąc. Wiera już się nie dziwiła i nie cieszyła szczególnie. Przywykła. To nie były jałmużny od byłego męża. To była sprawiedliwość. Spóźniona, ale sprawiedliwość.
A jak się okazało, sprawiedliwość też może stać się fundamentem nowego życia.
