— Dobrze, że zostałaś spadkobierczynią mieszkania w centrum, zamieszkam w nim, bo swoje podarowałam córce — oznajmiła teściowa.
— Dobrze, że zostałaś spadkobierczynią mieszkania w centrum, zamieszkam w nim, bo swoje podarowałam córce — powtórzyła teściowa, mieszając herbatę z takim spokojem, jakby omawiała pogodę.
Maria zastygła z filiżanką w dłoni. Wzięła głęboki oddech, próbując się uspokoić.
— Anno Pietrownо, ale to mieszkanie należało do mojej babci. My z Siergiejem planowaliśmy…
— Planowaliście co? — przerwała jej teściowa. — Sprzedać? Wynająć? Niech przynajmniej jakiś pożytek będzie z tego spadku. I tak dobrze wam się żyje w trzypokojowym. A ja, swoją drogą, oddałam swoje mieszkanie Lenie. Mojej córce. Twojej szwagierce, jeśli zapomniałaś.
Do pokoju wszedł mąż Marii, Siergiej. Po jego zdezorientowanej minie było jasne — wszystko słyszał.
— Mamo, jeszcze nic nie postanowiliśmy w sprawie mieszkania po babci.
Anna Pietrowna zacisnęła usta.
— A co tu postanawiać? Samotna starsza kobieta nie ma gdzie mieszkać. Twoja siostra z dziećmi jest teraz w moim mieszkaniu. Wszystko jest logiczne.
— Ale to nieprawda — Maria odstawiła filiżankę na stół. — Ma pani gdzie mieszkać. Sama podarowała pani swoje mieszkanie Helenie.
— Właśnie! — z triumfem zawołała teściowa. — Poświęciłam swój komfort dla wnuków. A teraz wy powinniście zadbać o mnie.
Wieczorem Maria siedziała w kuchni, wpatrzona w ścianę. Siergiej stał obok, nerwowo przestępując z nogi na nogę.
— Masza, może naprawdę niech trochę tu pomieszka? Przecież nie ma dokąd pójść.
— Siergiej — powiedziała Maria powoli. — Przeanalizujmy, co się stało. Twoja matka z własnej inicjatywy podarowała swoje trzypokojowe mieszkanie twojej siostrze. A teraz oznajmia, że będzie mieszkać w mieszkaniu, które zapisała mi moja babcia. Nie prosi, nie pyta — stawia nas przed faktem dokonanym.
— No, mama zawsze była… zdecydowana.
— Zdecydowana? — Maria uśmiechnęła się gorzko. — To nazywa się inaczej. I ciekawa jestem, czemu Lena nie może przyjąć mamy? Przecież ma teraz trzypokojowe.
— Lena ma dzieci…
— A my, znaczy się, nie będziemy mieli? — Maria zerwała się z krzesła. — Przecież planowaliśmy remont w mieszkaniu babci i przeprowadzkę. Żeby zacząć własne życie. Własną rodzinę. Albo już zapomniałeś?
Siergiej potarł nasadę nosa.
— Nie zapomniałem. Po prostu nie wiem, co robić. Może tymczasowo? Na pół roku?
— A potem co? Wyrzucisz ją? — Maria pokręciła głową. — Siergiej, jeśli twoja matka wprowadzi się do tego mieszkania, to będzie na zawsze. Sam dobrze wiesz.
Następnego dnia Anna Pietrowna zadzwoniła o wczesnej porze.
— Sierioża, kochanie, wyszukałam już sofę do tego mieszkanka. Pomożesz z dostawą?
Maria wyrwała telefon z rąk męża.
— Anno Pietrowno, nie wyraziliśmy zgody na pani zamieszkanie w moim mieszkaniu.
— Jak to nie wyraziliście? — w głosie teściowej zabrzmiała stal. — Siergiej, zabierz jej telefon. To brak szacunku dla starszych!
Maria włączyła głośnik.
— Tu nie chodzi o szacunek. To moja własność. My z Siergiejem planujemy tam zamieszkać sami.
— Jaka ty jesteś niewdzięczna! Całe życie poświęciłam synowi, a ty…
— Mamo — wtrącił Siergiej. — Masza ma rację. Naprawdę chcemy się tam przeprowadzić.
— Tak? — głos teściowej stał się lodowaty. — Czyli matkę wyrzucacie na ulicę? Po tym wszystkim, co dla ciebie zrobiłam? Po tym, jak oddałam Lenie mieszkanie?
— Nikt nie mówi o ulicy — westchnął Siergiej. — Ale decyzja o podarowaniu mieszkania Lenie była pani, nie nasza. Dlaczego mamy ponosić konsekwencje?
W słuchawce zapadła cisza.
— Porozmawiam z twoim ojcem — powiedziała w końcu Anna Pietrowna. — Będzie w szoku z powodu twojej niewdzięczności.
Ojciec Siergieja, Wiktor Andriejewicz, rzadko wtrącał się w rodzinne sprawy. Od dziesięciu lat mieszkał osobno od Anny Pietrowny, w małej kawalerce na obrzeżach miasta.
— Synu, zaskoczyłeś mnie — powiedział, gdy Siergiej przyszedł do niego. — Naprawdę myślałeś, że mama tak po prostu odda mieszkanie Lenie? Ona zawsze planuje pięć kroków naprzód.
— Co masz na myśli?
— Dokładnie to, co powiedziałem. Kiedy zdecydowała się podarować mieszkanie Lenie, już planowała wprowadzić się do was. Albo do mieszkania, które miało przypaść twojej żonie.
— Skąd wiesz?
— Mówiła mi o tym. Powiedziała, że jesteście młodzi, że trzeba wam pomagać przy dzieciach. A ona akurat będzie blisko.
— Ale my nie prosiliśmy o taką pomoc.
Wiktor Andriejewicz uśmiechnął się krzywo.
— Synku, twoja matka nigdy nie czeka, aż ktoś ją o coś poprosi. Sama decyduje, co i komu jest potrzebne.
Maria siedziała z przyjaciółką Olgą w kawiarni.
— Nie rozumiem, dlaczego miałabym oddawać mieszkanie, które zostawiła mi babcia, teściowej? Dlaczego to w ogóle stało się tematem do rozmowy?
— Bo ona prowadzi własną grę — wzruszyła ramionami Olga. — To czysta manipulacja. Najpierw sama sobie tworzy problem — oddaje mieszkanie córce. Potem przychodzi do was z tym problemem, jakbyście mieli obowiązek go rozwiązywać. A w efekcie dostaje to, czego chciała — kontrolę nad waszym życiem.
— Siergiej się waha — powiedziała cicho Maria. — Wie, że to nie w porządku, ale nie potrafi sprzeciwić się matce. Mówi, że może chociaż tymczasowo pozwolić jej tam pomieszkać.
— A jak zamierzasz ją potem stamtąd wyciągnąć? — Olga pokręciła głową. — Nie, Masza, albo teraz postawisz na swoim, albo żegnaj z tym mieszkaniem na zawsze.
Wieczorem Siergiej wrócił do domu z przygaszoną miną.
— Dzwoniła Lena. Powiedziała, że mama już drugi dzień płacze. Twierdzi, że jesteśmy zdrajcami, że wyrzucamy ją na ulicę.
— Ale to nieprawda! — oburzyła się Maria. — Ma pieniądze, może wynająć mieszkanie. Albo niech Lena ją przyjmie. W końcu dostała trzypokojowe za darmo!
— Lena mówi, że nie ma miejsca. Troje dzieci, sama wiesz.
— A my będziemy mieć miejsce? — Maria skrzyżowała ręce na piersi. — Siergiej, mam wrażenie, że ty już podjąłeś decyzję.
Opuścił wzrok.
— Myślę, że może faktycznie tymczasowo… na pół roku…
— A ja myślę, że musimy poważnie porozmawiać o naszej przyszłości — powiedziała spokojnie Maria. — Bo nie zamierzam oddawać mieszkania mojej babci twojej matce. Ani na pół roku, ani na miesiąc. To nasze przyszłe miejsce do życia, Siergiej. Nasza szansa na naprawdę samodzielne życie.
— Nie rozumiesz, jaka jest na mnie presja…
— Rozumiem. Ale pytanie brzmi: kto jest dla ciebie ważniejszy — ja czy twoja matka? Czyją stronę wybierzesz w tym konflikcie?
Anna Pietrowna nie czekała na pozwolenie. Po tygodniu po prostu przyjechała do mieszkania babci z walizką. Siergiej i Maria akurat tam byli — omawiali nadchodzący remont.
— No i jestem! — oznajmiła radośnie teściowa, gdy Maria otworzyła drzwi. — Pomóżcie mi z rzeczami.
Maria zastawiła przejście.
— Anno Pietrowno, nie ustalaliśmy, że się tu pani wprowadzi.
— Jaka ty jesteś niegościnna — burknęła teściowa, próbując się przecisnąć. — Siergiej! Pomóż matce!
Siergiej stał za Marią. Wyglądał na zmęczonego, ale zdeterminowanego.
— Mamo, już o tym rozmawialiśmy. Nie możesz tu mieszkać.
— Co? — Anna Pietrowna spojrzała to na syna, to na synową. — Co ty mówisz?
— Sama zdecydowałaś podarować swoje mieszkanie Lenie — powiedział twardo Siergiej. — To była twoja decyzja. I teraz musisz sama zdecydować, gdzie będziesz mieszkać. Ale nie tutaj. Tutaj zamieszkamy my z Marią.
— Wybierasz ją zamiast własnej matki? — usta Anny Pietrowny zadrżały.
— Wybieram naszą rodzinę, mamo. Marię i siebie. I nasze przyszłe dzieci.
— Pożałujesz tego — syknęła teściowa, odwracając się. — Oboje pożałujecie.
Minęły dwa miesiące. Maria i Siergiej ukończyli remont w mieszkaniu babci i szykowali się do przeprowadzki. Anna Pietrowna tymczasowo zamieszkała u Leny, robiąc piekło z życia siostrze Siergieja i jej rodzinie.
— Dzwoniła Lena — powiedział Siergiej, wchodząc do pokoju. — Mówi, że już nie daje rady. Mama wszystkimi rządzi, krytykuje wychowanie dzieci, każe robić wszystko po swojemu.
— I? — Maria uniosła brwi. — Co jej odpowiedziałeś?
— Że życie jest skomplikowane — uśmiechnął się Siergiej. — I że decyzje mają konsekwencje.
Maria objęła męża.
— Wiem, jak ci ciężko. Ale postąpiłeś słusznie. Nie mogliśmy pozwolić jej nami manipulować.
— Myślę, że ojciec miał rację — westchnął Siergiej. — Mama wszystko zaplanowała wcześniej. Tylko nie przewidziała, że mogę powiedzieć „nie”.
— Co będzie dalej? Przecież ona nie da nam spokoju.
— Nie da — przyznał Siergiej. — Ale teraz rozumiem: jeśli ustąpimy w tej sprawie, ona nigdy nie przestanie. Zawsze będzie decydować za nas, jak mamy żyć.
Ktoś zadzwonił do drzwi. Na progu stał ojciec Siergieja, Wiktor Andriejewicz.
— Witajcie, młodzi! Mogę wejść?
— Oczywiście, tato — ucieszył się Siergiej. — Jesteś w samą porę — prawie skończyliśmy remont.
— Pięknie wyszło — pochwalił Wiktor, rozglądając się po mieszkaniu. — Słuchajcie, mam wiadomość. Zaproponowałem waszej mamie, żeby wprowadziła się do mnie.
— Co? — Siergiej spojrzał na ojca. — Przecież wy…
— Dziesięć lat nie mieszkaliśmy razem, tak — uśmiechnął się Wiktor. — Ale wiesz, czasem ludziom potrzeba czasu, by coś zrozumieć. Twoja matka zawsze chciała wszystkich kontrolować. A teraz, kiedy nikt jej na to nie pozwala, jest zagubiona. Może czas spróbować inaczej.
— I zgodziła się? — zapytała nieufnie Maria.
— Na razie się zastanawia — powiedział Wiktor z uśmiechem. — Ale Lena dzwoni do niej codziennie z pretensjami, że nie może tak dłużej żyć. Więc Anna nie ma wielkiego wyboru.
Tydzień po przeprowadzce Marii i Siergieja do nowego mieszkania rozległ się dzwonek do drzwi. Na progu stała teściowa.
— Mogę wejść? — zapytała niezwykle cicho.
Maria spojrzała na Siergieja i kiwnęła głową.
— Proszę wejść.
Anna Pietrowna ostrożnie usiadła na brzegu kanapy.
— Ja… przyszłam przeprosić — powiedziała, wpatrując się w podłogę. — Zachowywałam się… niewłaściwie.
Siergiej uniósł ze zdziwieniem brwi.
— To Wiktor mnie przekonał — kontynuowała teściowa. — Powiedział, że zostanę sama, jeśli nie nauczę się szanować granic innych ludzi. Nawet własnych dzieci.
Podniosła wzrok na Marię.
— Nie miałam prawa rościć sobie pretensji do twojego spadku. I… bardzo mi przykro.
Maria milczała, nie wiedząc, co powiedzieć. Anna Pietrowna nigdy wcześniej nikogo nie przepraszała.
— Wprowadziłam się do waszego ojca — powiedziała do Siergieja. — Na razie tymczasowo. Zobaczymy, co z tego wyjdzie.
— To… niespodziewane — przyznał Siergiej. — Ale cieszę się, mamo.
— Wiem, że nie zasłużyłam na wasze zaufanie — westchnęła Anna Pietrowna. — Ale chciałabym spróbować wszystko naprawić. Jeśli mi pozwolicie.
Maria w końcu znalazła słowa:
— Oczywiście, Anno Pietrowno. Będziemy szczęśliwi, jeśli u pana Wiktora wszystko się ułoży. I… zawsze może pani do nas przyjść w odwiedziny. Tylko w odwiedziny.
Teściowa skinęła głową, po raz pierwszy uśmiechając się szczerze.
— Dziękuję, Mario.
Kiedy wyszła, Siergiej objął żonę.
— Myślisz, że się zmieniła?
— Nie wiem — odpowiedziała szczerze Maria. — Ale przynajmniej się stara. A wiesz co? To już jest postęp.
— Kto by pomyślał, że ojciec okaże się naszym wybawieniem — zaśmiał się Siergiej. — Zawsze był taki cichy, niezauważalny.
— Czasem najcichsi ludzie okazują się najbardziej mądrzy — powiedziała Maria. — Najważniejsze, że poradziliśmy sobie. Razem.
Siergiej przytulił żonę mocniej.
— Razem. Tak jak powinno być.
