„Umieram, sprzedaj mieszkanie babci” — szlochał mój mąż. A potem przypadkiem weszłam do taniej knajpy z piwem i zamarłam.
Stałam na progu mieszkania, w którym spędziłam całe dzieciństwo, i nie mogłam uwierzyć, że klucz w mojej dłoni jest tym ostatnim. Mąż powtarzał, że sprzedaż spadku to jedyny sposób, by uratować mu życie.
Uwierzyłam, oddałam wszystko co do grosza, a tydzień później prawda dopadła mnie w najmniej spodziewanym miejscu, zmuszając do spojrzenia na własne życie zupełnie innymi oczami.
Patrzyłam na męża, a serce ściskało mi się z litości. Gleb siedział na kanapie, obejmując głowę rękami, a jego ramiona drżały. Nigdy wcześniej nie widziałam go tak zagubionego.
— Marynka, przecież rozumiesz, to wszystko… koniec — wyszeptał, nie podnosząc wzroku.
— Gleb, przestań! Przecież lekarze powiedzieli, że jest szansa. Operacja… Tak, droga, ale coś wymyślimy!
— Co wymyślimy? — podniósł nagle na mnie zaczerwienione oczy. — Co? Nikt nam nie da takiego kredytu! Już i tak wisi na nas hipoteka za naszą kawalerkę! Prosić rodziców? Moi mają grosze, twoja mama ledwo wiąże koniec z końcem.
Miał rację. Kwota, jaką podano nam w niemieckiej klinice za operację serca, była dla nas kosmiczna. Rzadki wadliwy stan, który pojawił się nagle i gwałtownie.
— Ale przecież musi być jakieś wyjście! — usiadłam obok, chwyciłam go za rękę. Była lodowata.
Gleb zamilkł, a potem spojrzał na mnie tak, że zrobiło mi się zimno w środku.
— Wyjście jest, Marysia. Jedno.
Wiedziałam już, co powie. Myśl o tym wisiała w powietrzu od momentu, gdy odeszła moja babcia. Trzy miesiące temu odziedziczyłam jej trzypokojowe mieszkanie w stalinowskim budynku w centrum miasta. „Gniazdo rodowe”, jak mawiała.
— Nie, Gleb. Tylko nie to — pokręciłam głową, czując, jak ściska mnie w gardle. — Przecież wiesz, obiecałam babci…
— Obiecałaś! — zerwał się, wyrywając rękę. — A mnie co obiecałaś? W szczęściu i w nieszczęściu, w zdrowiu i w chorobie! Czy to były tylko słowa? Moje życie nie jest warte twoich obietnic danej zmarłej?
— Nie mów tak! To niesprawiedliwe! — łzy trysnęły mi z oczu. — To pamiątka!
— Pamiątka! A ja wkrótce sam będę pamiątką! Tak ci będzie lepiej? Będziesz siedzieć w tym mieszkaniu i wspominać, jak mogłaś mnie uratować, ale nie chciałaś?!
Jego słowa cięły jak bat. Patrzyłam na jego wychudzoną twarz, na panikę w oczach i czułam się jak zdrajczyni. Miał rację. Co znaczą ściany wobec życia ukochanej osoby?
— Przepraszam — wyszeptałam. — Przepraszam, nie pomyślałam. Oczywiście, sprzedamy je.
Od razu złagodniał, podszedł, mocno mnie objął.
— Maryneczko, moje słoneczko, wiedziałem, że mnie kochasz. Sprzedamy je, ja wyzdrowieję, a potem zarobimy na nowe, jeszcze lepsze! Wyobraź sobie, jak będziemy żyć!
Już się uśmiechał, robił plany, a ja stałam w jego objęciach, czując, jak ktoś odrywa ode mnie kawałek duszy. Nie wiedziałam jeszcze, że to był dopiero początek mojego koszmaru.
Znalezienie pośrednika okazało się łatwe. Gleb od razu się zakręcił, powiedział, że jego znajomy ma „sprawdzonego człowieka”. Ale ja jakoś nie chciałam powierzać tak ważnej sprawy komuś obcemu. I wtedy sobie przypomniałam. Andrieja.
Andriej Kowalow. Moja pierwsza studencka miłość. Cichy, mądry chłopak o niesamowicie poważnych oczach. Byliśmy razem prawie rok, aż poznałam Gleba — jasnego, głośnego, jak fajerwerk. I ja, głupia, odeszłam do Gleba, łamiąc Andriejowi serce.
Słyszałam od znajomych, że został świetnym prawnikiem, otworzył własną firmę, specjalizującą się właśnie w transakcjach nieruchomości. Znalezienie jego numeru nie było trudne.
— Słucham — odezwał się w słuchawce znajomy, ale bardziej głęboki i pewny głos.
— Andriej? Cześć. Tu Marina. Marina Androsowa, pamiętasz? — nerwowo skubałam brzeg koszulki.
W słuchawce zapadła kilkusekundowa cisza. Wydało mi się, że minęła wieczność.
— Pamiętam — odpowiedział w końcu. Głos miał równy, bez emocji. — Coś się stało?
Chaotycznie, gubiąc słowa, opowiedziałam mu o Glebie, o chorobie, o konieczności pilnej sprzedaży mieszkania.
— Potrzebuję najlepszego. Kogoś, komu mogę ufać. Pomyślałam o tobie.
— Rozumiem — znów krótka pauza. — Dobrze. Przyjedź jutro do mojego biura, obejrzymy dokumenty. Adres prześlę wiadomością.
Mówił zimno i obojętnie, jakbyśmy nigdy nie byli sobie bliscy. Poczułam niepokój. Może nie powinnam była do niego dzwonić?
Następnego dnia siedziałam w jego luksusowym gabinecie z panoramicznymi oknami. Andriej prawie się nie zmienił, tylko dojrzał; w kącikach oczu pojawiły się drobne zmarszczki, a drogi garnitur leżał na nim idealnie.
— No dobrze — przejrzał dokumenty, które przyniosłam. — Mieszkanie jest czyste, jesteś jedyną właścicielką. To ułatwia sprawę. Pilna sprzedaż oznacza, że trzeba będzie trochę zejść z ceny, jesteś na to gotowa?
— Tak, jestem gotowa na wszystko — skinęłam głową. — Czas nas goni.
— Rozumiem — spojrzał na mnie swoimi poważnymi oczami i przez sekundę dostrzegłam w nich coś na kształt współczucia. — Zrobię wszystko, co w mojej mocy, aby znaleźć kupca jak najszybciej i na jak najkorzystniejszych dla ciebie warunkach.
— Dziękuję, Andrieju. Jestem ci dłużna.
— Nie trzeba — lekko pokręcił głową. — To po prostu moja praca.
Kiedy wyszłam z jego biura, Gleb od razu zadzwonił.
— No i co? Jak poszło? Podjął się?
— Tak, wszystko w porządku. Powiedział, że się tym zajmie.
— Świetnie! — w jego głosie brzmiała czysta radość. — Zobaczysz, Marynka, wkrótce wszystko się ułoży! Już niedługo wszystko będzie dobrze!
A mnie na duszy drapały koty. Zdradzałam pamięć babci i czułam się okropnie, ale odpychałam te myśli. Najważniejsze było uratować Gleba. Wszystko inne nie miało znaczenia.
— Trzeba zrobić dobre zdjęcia — powiedział Andriej przez telefon. — Przyjadę jutro z fotografem. Bądź na miejscu.
Następnego dnia spotkaliśmy się przy wejściu do babcinego domu. Andriej nie był sam. Obok niego stał chłopak z ogromnym plecakiem pełnym sprzętu.
— To Stas, nasz fotograf. Zrobi wszystko, jak należy.
Otworzyłam drzwi swoim kluczem. W mieszkaniu pachniało babcią — mieszanką lawendy, starych książek i czegoś ulotnie rodzinnego. Przełknęłam rosnący w gardle ścisk.
Podczas gdy Stas rozstawiał statywy i lampy, Andriej powoli przechadzał się po pokojach. Zatrzymał się przy biblioteczce, przesunął dłonią po grzbietach książek.
— Pamiętam ten regał. Jeszcze się o jakąś książkę z niego sprzeczaliśmy.
— O „Mistrza i Małgorzatę” — uśmiechnęłam się. — Ty twierdziłeś, że to powieść o tchórzostwie, a ja, że o miłości.
— Chyba oboje mieliśmy trochę racji — powiedział cicho, nie patrząc na mnie.
Przeszliśmy do kuchni. Słońce zalewało ją światłem, odbijając się od staroświeckich, ale idealnie czystych kafelków.
— A tu twoja babcia poiła mnie herbatą z wiśniowym dżemem — uśmiechnął się do swoich wspomnień. — I ciągle dopytywała, czy mam poważne zamiary.
— Uwielbiała cię — przyznałam. — Zawsze powtarzała: „O, Andriusza — pewny chłopak. Z nim będziesz jak za kamienną ścianą”.
Ledwie to powiedziałam, a już ugryzłam się w język. Andriej odwrócił się w moją stronę. Staliśmy bardzo blisko. Jego spojrzenie stało się cieplejsze, takie jak kiedyś — głębokie, przeszywające.
— A ty wybrałaś nie ścianę, tylko fajerwerki — powiedział bez wyrzutu, z lekkim smutkiem.
— Byłam młoda i głupia — wyszeptałam, nie mogąc oderwać od niego wzroku.
Zrobił krok bliżej, uniósł rękę i dotknął kosmyka włosów, który wysunął mi się z fryzury. Serce zabiło mi mocniej, a potem zaczęło tłuc jak szalone. Wydawało się, że za chwilę mnie pocałuje. Zastygłam, nie wiedząc, czego bardziej chcę — żeby to zrobił czy żeby się odsunął.
— Dobra, mogę robić zdjęcia salonu! — krzyknął z drugiego pokoju fotograf.
Chwila została przerwana. Andriej cofnął się, jego twarz znów stała się niewzruszona.
— Chodźmy, nie przeszkadzajmy mu.
Przez całą następną godzinę, podczas zdjęć, prawie nie rozmawialiśmy. Ale cały czas czułam jego spojrzenie na sobie. Kiedy wyszli, długo jeszcze siedziałam na starym kanapie, obejmując kolana. W powietrzu unosił się zapach jego perfum, zmieszany z zapachem mojego dzieciństwa. I było mi gorzko aż do łez. Wstyd przed Glebem, przed pamięcią babci i przed samą sobą.
Andriej dotrzymał słowa. Kupiec znalazł się po trzech dniach. Para w starszym wieku, którym spodobało się ciche centrum i solidność stalinowskiego budynku. Prawie się nie targowali.
— Są gotowi wpłacić zadatek choćby jutro — poinformował Andriej. — Finalizacja zajmie około tygodnia.
Gleb był w siódmym niebie. Od razu zadzwonił do kliniki, ustalił termin przyjęcia…
— Znalazłem specjalistę, który mnie poprowadzi, wszystko załatwi na miejscu — opowiadał podekscytowany. — Profesor Sołowjow. To sława! Akurat leci do Niemiec na kongres i weźmie mnie pod swoje skrzydła.
W dniu finalizacji byłam jak we mgle. Podpisywałam dokumenty, które podawał mi Andriej, niemal ich nie czytając. Gdy na moje konto wpłynęła ogromna suma, nie poczułam nawet radości. Tylko pustkę.
Wieczorem mieliśmy spotkać się z tym profesorem Sołowjowem, by przekazać mu pierwszą część pieniędzy na leczenie. Wyznaczył spotkanie w niepozornej kawiarni.
Profesor okazał się nerwowym mężczyzną około pięćdziesiątki, o uciekającym spojrzeniu i niezbyt przyjemnym uśmiechu. Czuć było od niego lekki zapach alkoholu.
— Tak, tak, przypadek pani męża jest trudny, ale damy radę — mówił, szybko przeglądając dokumentację medyczną, którą przyniósł Gleb. — Najważniejsze — nie tracić czasu.
Sporządzili jakiś dokument, Gleb go podpisał. Przelałam na wskazane konto pokaźną kwotę — połowę kosztów operacji.
— No to ja zabieram pacjenta — profesor po gospodarsku położył rękę na ramieniu Gleba. — Musimy jeszcze omówić szczegóły przygotowań do wylotu. A pani, Maryno, proszę jechać do domu, odpocząć.
— Gleb, poczekam na ciebie — poprosiłam.
— Kochanie, nie trzeba. To potrwa długo, będzie nudno. Jedź, zaraz wrócę.
Pocałował mnie, a w jego oczach zobaczyłam ulgę. Do domu wracałam ze ściśniętym sercem. Ten profesor wcale mi się nie podobał. Było w nim coś odpychającego, fałszywego. Ale zrzuciłam to na karb swoich nerwów.
Po dwóch dniach Gleb miał lecieć. Odprowadzałam go na lotnisko, połykając łzy.
— Najważniejsze, nie martw się — mówił, obejmując mnie. — Drugą część pieniędzy przelejesz na tę samą kartę, jak tylko zadzwonię z kliniki. Kocham cię.
— I ja ciebie. Wróć szybko. Zdrowy.
Odszedł w stronę kontroli bezpieczeństwa, machając mi na pożegnanie. Patrzyłam za nim, dopóki jego sylwetka nie zniknęła w tłumie. I wtedy ogarnęło mnie takie lodowate uczucie samotności i złego przeczucia, że ledwo utrzymałam się na nogach.
Minął tydzień. Gleb raz zadzwonił — powiedział, że doleciał normalnie, że się urządza. Głos miał jakiś obcy. Na moje pytania o samopoczucie i lekarzy odpowiadał zdawkowo, zrzucając winę na słaby zasięg.
Siedziałam w naszej mieszkalnej kawalerce, która teraz wydawała się pusta i echo w niej dudniło. W mieszkaniu po babci już zamieszkali nowi lokatorzy. Czułam się, jakbym straciła wszystko: i przeszłość, i przyszłość.
Żeby się czymś zająć, postanowiłam pójść na spacer. Błąkałam się bez celu po ulicach, aż nogi same zaprowadziły mnie do okolicy, w której spotkaliśmy się z „profesorem”. Weszłam do pierwszej kawiarni, ale było tam głośno, więc wyszłam. Obok były drzwi z niepozorną tabliczką: „Bar ‘Kotwica’”. W środku, w ciągu dnia, prawie pusto. Usiadłam przy stoliku przy oknie, zamówiłam kawę.
Przy sąsiednim stoliku siedział niechlujny mężczyzna i z pijacką dumą opowiadał coś swojemu towarzyszowi.
— …i ja mu wtedy takim mądrym tonem: „Przypadek, mówię, trudny, ale damy radę!” Ha! A ta jego kura, żona, patrzy na mnie, oczami mruga, i wszystko wierzy! — ryknął śmiechem.
Serce mi zadrżało. Głos wydał mi się znajomy. Ostrożnie odwróciłam głowę. I zamarłam.
To był on. Profesor Sołowjow. Tylko teraz bez garnituru, w brudnej koszulce, z opuchniętą, czerwoną twarzą.
— Wyobraź sobie, Fiedia, dali mi półtora miliona! — chwalił się „profesor”. — Glebek to oczywiście sknera, obiecał dwie stówki, a dał tylko setkę. Ale i tak nieźle jak za parę godzin „roboty”!
Wyjął telefon, zaczął coś pokazywać koledze.
— O, patrz, to my już w Turcji! Odpoczywa, drań, ze swoją kochanką, a mnie setkę przyciął! Mówi: „reszta później”. Znam ja te „później”!
Widziałam ekran jego telefonu. Na zdjęciu uśmiechnięty, absolutnie zdrowy Gleb obejmował na plaży jakąś blondynkę. W tle majaczył hotel.
Ziemia usunęła mi się spod nóg. Brakowało powietrza. Kawa, bar, pijane głosy — wszystko zlało się w jeden ogłuszający szum. W uszach dzwoniło. Oszustwo. Wszystko było oszustwem. Choroba, operacja, profesor… I Gleb.
Nie pamiętam, jak wybiegłam na ulicę. Ręce trzęsły mi się tak, że ledwo zdołałam wyjąć telefon. Jeden numer w kontaktach. Andriej.
— Andrieju… — wychrypiałam do słuchawki, dławąc się łzami. — Andrieju, przyjedź… Proszę…
Andriej przyjechał w piętnaście minut. Siedziałam na ławce przy barze, trzęsłam się cała. Wyskoczył z samochodu, podbiegł do mnie, narzucił mi na ramiona swoją marynarkę.
— Marino, co się stało? Nie wyglądasz jak ty!
Szczerze, przez łzy opowiedziałam mu wszystko. O pijanym „profesorze” w barze, o zdjęciu, o Glebie z kochanką w Turcji.
Andriej słuchał w milczeniu, jego twarz twardniała z każdą chwilą, a w oczach pojawił się lodowaty błysk.
— Dobrze. Spokojnie — ujął moją twarz w dłonie i zmusił, bym spojrzała mu w oczy. — Słyszysz mnie? Teraz najważniejsze to się uspokoić i działać. Jesteś gotowa?
Kiwnęłam głową, ocierając łzy. Jego pewność udzieliła się i mnie.
— Ten człowiek wciąż jest w barze?
— Tak, myślę, że tak…
— Doskonale. Siedź tutaj. Nigdzie nie odchodź.
Odwrócił się i zdecydowanym krokiem wszedł do baru. Widziałam przez szybę, jak podchodzi do stolika, mówi do „profesora” coś krótko i władczo. Tamten najpierw próbował się oburzać, ale Andriej pokazał mu coś w telefonie i oszust momentalnie skurczył się, posmutniał, kiwnął głową i potulnie poszedł za nim.
Wyszli na ulicę. „Profesor”, zobaczywszy mnie, aż się skulił.
— Ja niczemu nie winien… To on wszystko wymyślił… On mnie zmusił… — zaczął mamrotać.
— Milczeć — uciął Andriej. — Jedziesz z nami. I opowiesz wszystko, jak było. Na policji.
Wsiedliśmy do samochodu. W drodze na komisariat Andriej komuś zadzwonił, krótko przedstawił sytuację. Jego głos był jak stal. Zrozumiałam wtedy, że babcia miała rację. On był nie tylko ścianą. On był skałą.
Na policji „profesor”, który okazał się bezrobotnym aktorem o nazwisku Myszkin, szybko pękł. Wyłożył całą schematyczną intrygę Glebа: upozorowaną chorobę, znalezienie „lekarza” przez znajomych, wyprowadzenie pieniędzy. Oddał nawet resztę gotówki, którą miał przy sobie, i napisał szczere przyznanie się do winy w zamian za współpracę ze śledztwem.
— Teraz Gleb — powiedział Andriej, gdy wyszliśmy z komendy. — To oszustwo na ogromną skalę. Jak tylko wróci, przywitają go odpowiedni ludzie. Pieniądze odzyskamy. Choć część na pewno.
— A mieszkanie? — zapytałam z nadzieją.
— Z mieszkaniem trudniej — zmarszczył brwi. — Transakcja była legalna. Podpisałaś wszystko sama. Ale coś wymyślę. W końcu jestem prawnikiem.
Zawiózł mnie do domu, zmusił, żebym wypiła gorącą herbatę.
— Musisz odpocząć. Będę cię informował o wszystkim. I, Marino… nie obwiniaj się. Po prostu kochałaś.
Kiedy wyszedł, po raz pierwszy od wielu dni poczułam nie rozpacz, lecz cichą, wściekłą determinację. Już nie byłam ofiarą. Oni obudzili we mnie coś, o czym sama zapomniałam.
Kolejne dwa tygodnie były jak w gorączce. Wniosek o rozwód. Spotkania ze śledczym. Telefony od wspólnych znajomych z Glebem, którzy nie mogli uwierzyć w to, co się stało. Andriej był w ciągłym kontakcie — pilnował sprawy, wspierał mnie, radził.
Znalazł sposób na podważenie transakcji. Okazało się, że w momencie sprzedaży znajdowałam się w stanie afektu, wywołanym celowym wprowadzeniem mnie w błąd co do śmiertelnej choroby męża. Była to skomplikowana konstrukcja prawna, ale Andriej chwycił się jej jak buldog. Znalazł świadków, którzy potwierdzili moje przygnębienie, dołączył zeznania aktora Myszkinа.
Glebа i jego kochankę zatrzymano na lotnisku — opalonych, uśmiechniętych, szczęśliwych. Kiedy na przesłuchaniu zobaczył mnie, nawet nie okazał skruchy.
— Marynka, no co ty? Przecież ja dla nas się starałem! Chciałem, żeby było lepiej! No, potknąłem się, każdemu się zdarza! Wybaczysz, prawda?
Patrzyłam na tego obcego, żałosnego człowieka i nie czułam nic poza obrzydzeniem.
— Nie, Gleb. Nie wybaczę. Nigdy.
Rozprawa o unieważnienie umowy sprzedaży mieszkania odbyła się miesiąc później. Nowi właściciele, starsze małżeństwo, okazali się porządnymi ludźmi. Gdy poznali całą historię, nie upierali się i zgodzili się na anulowanie umowy pod warunkiem zwrotu pieniędzy. Na szczęście środki udało się zablokować na kontach Gleba i jego kochanki.
W dniu, kiedy odebrałam wyrok sądu i nowe dokumenty własności, płakałam ze szczęścia. Stałam przy oknie w babcinym mieszkaniu, które znów było moje, i patrzyłam na miasto.
Wieczorem przyjechał Andriej. Przyniósł butelkę szampana.
— Za zwycięstwo — powiedział, podając mi kieliszek.
— Za nasze zwycięstwo — poprawiłam. — Bez ciebie bym nie dała rady.
Siedzieliśmy długo w kuchni, rozmawiając o wszystkim i o niczym. W pewnym momencie ujął moją dłoń.
— Marino, wiem, że to może nie najlepszy moment… ale nie mogę już milczeć. Myślałem o tobie przez te wszystkie lata. Kiedy zadzwoniłaś, najpierw się zdenerwowałem. A potem zrozumiałem, że to szansa. Szansa, by wszystko naprawić.
Spojrzał na mnie swoimi poważnymi, szczerymi oczami.
— Babcia mówiła, że przy tobie będę jak za kamienną ścianą — uśmiechnęłam się przez łzy. — Miała rację.
— A może zbudujemy coś za tą ścianą? — zapytał cicho.
Nie odpowiedziałam. Po prostu nachyliłam się i pocałowałam go. To był pocałunek, na który czekałam dziesięć lat.
Minęło kilka miesięcy. Gleb trafił do więzienia. Ja byłam wolna. Razem z Andriejem robiliśmy remont w babcinym mieszkaniu, zmieniając je w nasze gniazdko.
Dziś rano test pokazał dwie kreski. Andriej jeszcze o niczym nie wie. Chcę mu powiedzieć dziś wieczorem, właśnie tutaj, w tych ścianach, gdzie kiedyś mieszkała miłość mojej babci, a teraz rodzi się nasza.
A wy — czy wy bylibyście w stanie wybaczyć taki podstęp w imię ratowania rodziny?
